Περί bullying και μίσους για το διαφορετικό

photo by lovingconor.com
photo by lovingconor.com

Δεν ξέρω κι εγώ πόσο καιρό σκέφτομαι για το αν πρέπει να γράψω κι εγώ ένα ακόμη άρθρο γι’ αυτό που το τελευταία διάστημα θεωρητικά (μακάρι και ουσιαστικά) απασχόλησε το πανελλήνιο. Ο θάνατος του φοιτητή Βαγγέλη Γιακουμάκη μονοπώλησε τις τελευταίες εβδομάδες το ενδιαφέρον των Μ.Μ.Ε. και λογικά μέχρι να αποδοθούν ευθύνες για το θάνατο του, το θέμα του «εκφοβισμού» του Βαγγέλη από συμφοιτητές του στη Γαλακτοκομική Σχολή θα συνεχίσει να συζητιέται έντονα. Φυσικά, αυτή η έντονη συζήτηση γύρω από το bullying που δεχόταν ο «διαφορετικός» Βαγγέλης απ’ τους «άντρακλες» συμμαθητές του δε θα ήταν άκαρπη αν διαπιστώναμε πως κάτι αλλάζει σιγά-σιγά στις καρδιές και τις σκέψεις όλων μας. Με άλλα λόγια δε θα είχα πρόβλημα να συζητήσω εκτενώς για τη φοβερή δυστυχία που βίωνε ο Βαγγέλης Γιακουμάκης και που τώρα βιώνει η οικογένεια του αν έβλεπα πως με τη συζήτηση αυτή κάτι βγαίνει, προκύπτει ένα ουσιαστικό αποτέλεσμα, κάποιοι εγκέφαλοι «αιματώνονται» καλύτερα.

Τι βλέπω λοιπόν; Βλέπω πως μπορεί η κοινή γνώμη να ενδιαφέρθηκε για το τι απέγινε αυτό το παιδί (αφού ένα μήνα και κάτι αγνοούνταν τα ίχνη του), στην πορεία να σοκαρίστηκε με το νέο του θανάτου του – κι έτσι για λίγες μέρες κάποιοι μίλησαν για το φαινόμενο του bullying- όμως μετά το πέρας μερικών εβδομάδων (δεν πιστεύω να κρατήσει παραπάνω η εθνική συγκίνηση!) οι περισσότεροι συμπολίτες μας θα γυρίσουν πίσω στην «πεζή» καθημερινότητα τους  και στον άρρωστο τρόπο με τον οποίο σκέφτονται και πράττουν σε σχέση με τους «διαφορετικούς» συνανθρώπους τους. Κι αυτό το τελευταίο είναι που πλέον με κάνει έξαλλη και δε μπορώ άλλο, θέλω να φωνάξω πια πως βαρέθηκα όλους τους προβληματικούς που μια ολόκληρη ζωή μισούν αυτό που διαφέρει απ’ αυτούς αλλά κατά διαστήματα θα κάνουν ένα διάλειμμα απ’ το ρατσιστικό παραλήρημα τους να ρίξουν κανά κροκοδείλιο δάκρυ για το «καημένο το παιδάκι» και λίγες μέρες μετά θα πιάσουν την εκστρατεία μίσους απ’ το σημείο που την άφησαν.

Πόσο παρανοϊκό είναι πια να βλέπω συγγενείς και φίλους να στενοχωριούνται που ένα 20χρονο παιδί σαν τον Βαγγέλη κακοποιούταν ψυχολογικά ή και σωματικά από συνομήλικους του αλλά οι ίδιοι ως γονείς συμβουλεύουν τα παιδιά τους να μην κάνουν παρέα με αλλόθρησκους, αλλοεθνείς ή πούστηδες;

Πόσο διαστρεβλωμένα τα ‘χει η θρήσκα ξαδέρφη μου στο μυαλό της που πιστεύει στο «αγαπάτε αλλήλους» αλλά η ίδια αγαπάει επιλεκτικά όσους είναι όπως αυτή και όχι αυτούς που «έχουν γενετικές ανωμαλίες» ή «δεν είναι καθαρόαιμοι Έλληνες»;

Πόσο ακατάλληλοι για το επάγγελμα που διάλεξαν μα και ολότελα επικίνδυνοι είναι εκείνοι οι εκπαιδευτικοί που δε φροντίζουν να κρατήσουν τις σαθρές, αρρωστημένες τους απόψεις για τον εαυτό τους αλλά αγορεύουν στις σχολικές αίθουσες προσπαθώντας να γεμίσουν τα παιδικά μυαλά με τις αρλούμπες που πιστεύουν και θεωρούν τουλάχιστον «επιστημονικά τεκμήρια»;

Πόσο καλά μπορούν να νιώθουν έτσι όπως ασκούν το «λειτούργημα» τους όλοι εκείνοι «οι αγγελιοφόροι της αγάπης» των διαφόρων θρησκειών που απομονώνουν ανθρώπινες ομάδες και στρέφουν την πλειονότητα εναντίον τους;

Πόσο απερίγραπτη ανοησία διαθέτει ο άνθρωπος που έχει στείλει το παιδί του έξω στην ξενιτιά να σπουδάσει αλλά δε θέλει τους μετανάστες στην ίδια του τη χώρα;

Πόσο υποκριτής είναι αυτός που στην προσωπική του ζωή κάνει τα «απερίγραπτα» αλλά αν αντιληφθεί πως το παιδί του «πειραματίζεται» παραπάνω απ’ όσο ο ίδιος επιτρέπει θα το κρεμάσει ανάποδα;

Μίσος, μίσος, μίσος! Μαθαίνουμε να μισούμε, μας έμαθαν να μισούμε, θα μάθουμε στα παιδιά μας να μισούν. Ένας αέναος, παράλογος, απάνθρωπος κύκλος μίσους που κληρονομείται από ψυχικά άρρωστους ανθρώπους και θα περάσει σε νέους αθώους ανθρώπους που θα φροντίσουμε να τους αρρωστήσουμε ψυχικά στην πορεία. Μαθαίνουμε στα παιδιά μας πώς να βασανίζουν αδύναμους και διαφορετικούς για να τα κάνουμε και καλά «δυνατά» και δεν παραδεχόμαστε πως δε θ’ αντέχαμε το δικό μας το παιδί να ήταν στη θέση αυτού που τις τρώει και ταπεινώνεται. Έτσι λοιπόν διαλέγουμε να φτιάξουμε καλούς και αποτελεσματικούς «κακοποιούς» γιατί το παιδί-θύμα δε το αποδέχεται σαν ιδέα ο εγωισμός και η περηφάνια μας. Εξάλλου, πόσο τραγική είναι η θέση στην οποία βρίσκεται η μάνα του Βαγγέλη Γιακουμάκη; Απ’ την άλλη οι γονείς των νεαρών οι οποίοι πιθανόν θα καταδικαστούν για τον εκφοβισμό του Βαγγέλη κάλλιστα θα έφταναν μέχρι και να περηφανευτούν «για τους άντρακλες τους που μπήκαν φυλακή γιατί έδερναν έναν πούστη». Ή μήπως αυτό σας φαντάζει πολύ εξωπραγματικό σενάριο;

Πέρα όμως απ’ την κατάπληξη που νιώθω κάθε φορά που βλέπω κάποιον να σκορπά – πανεύκολα και χωρίς δεύτερη σκέψη – το μίσος του χρησιμοποιώντας συγκεκριμένες – εντελώς κλισέ – φράσεις που του έμαθαν πώς και πότε πρέπει να τις λέει, ταυτόχρονα απορώ με τον εαυτό μου που μπορώ ακόμα να εκπλήσσομαι με το πόσο μίσος κυκλοφορεί «κουκουλωμένο» γύρω μου και σε ανύποπτο χρόνο θα κάνει την εμφάνιση του και θα μ’ αφήσει γι’ άλλη μια φορά ν’ αναρωτιέμαι «Μα είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι που μισούν τόσο;». Μετά τη διαπίστωση λοιπόν πως ποτέ δεν είμαι αρκετά προετοιμασμένη να δεχτώ ένα κύμα μίσους από τον οποιονδήποτε προς τον οποιονδήποτε αποφασίζω από σήμερα και στο εξής να μπω σε μια διαφορετική διαδικασία: να μην αφήνω καμιά φράση μίσους αναπάντητη. Η σιωπή και η περιφρόνηση όπως νόμιζα ως τώρα δεν είναι λύση, δυστυχώς δε θ’ αλλάξει κάτι αν παραβλέψουμε ένα «ατυχές» ή ένα «δυσάρεστο» γεγονός που συνέβη μπροστά μας. Η θαρραλέα απάντηση κατά πρόσωπο φαντάζει πλέον προτιμότερη και πολύ πιο αποτελεσματική (όχι φυσικά πως πιστεύω πως κάποιος που έχει μάθει να μισεί από παιδί, θα αποφασίσει στα –άντα του ή στα -ήντα του να γίνει Άνθρωπος). Καλώς ή κακώς όμως, συνειδητοποιώ πως κάθε φορά που λέω την άποψη μου χωρίς φόβο αλλά με σταθερή κι αποφασιστική φωνή, νιώθω και κοιμάμαι πολύ καλύτερα το επόμενο βράδυ – ίσως γιατί μετά δεν θα κάτσω για ώρες να βασανίζομαι τι καλύτερο θα μπορούσα να πω και δεν το είπα κι αν έπρεπε τελικά να είχα μιλήσει ή όχι. Από εδώ και μπρος στο δίλημμα εάν πρέπει να απαντήσω στο μίσος ή όχι, διαλέγω το πρώτο. Θα μιλήσω, θα υπερασπιστώ αυτόν που θεωρώ πως αδικαιολόγητα δέχεται ρατσισμό και εκφοβισμό γιατί πλέον μόνο έτσι μπορώ να νιώθω λίγο πιο αισιόδοξη ότι τα αυριανά παιδιά θα μεγαλώσουν σ’ έναν καλύτερο κόσμο. Κι ίσως τελικά αν βρεθούμε πολλοί και απαντήσουμε στο μίσος με ανθρωπιά αυτός ο κόσμος να μην παραμείνει για πολύ ακόμα τόσο μα τόσο άσχημος.

Κλείνω αυτό το άρθρο με δυο πασίγνωστα και υπέροχα ποιήματα που υμνούν την ανθρωπιά, το θάρρος, την αλληλεγγύη, την αγάπη.

 

Martin Niemöller (1892-1984)

Όταν οι Ναζί έπαιρναν τους κομμουνιστές   σιώπησα,   δεν ήμουν δα κομμουνιστής.   Όταν φυλάκιζαν τους σοσιαλδημοκράτες   σιώπησα,   δεν ήμουν δα σοσιαλδημοκράτης.

Όταν έπαιρναν τους συνδικαλιστές   σιώπησα,   δεν ήμουν δα συνδικαλιστής.    

Όταν έπαιρναν εμένα,   δεν είχε μείνει κανείς   να διαμαρτυρηθεί.

 

 

 

«Σώπα μη μιλάς» του Αζίζ Νεσίν

Σώπα, μη μιλάς, είναι ντροπή κόψ’ τη φωνή σου σώπασε επιτέλους κι αν ο λόγος είναι αργυρός η σιωπή είναι χρυσός.

Τα πρώτα λόγια που άκουσα από παιδί έκλαιγα, γέλαγα, έπαιζα μου λέγανε: «σώπα».

 Στο σχολείο μου κρύψαν την αλήθεια τη μισή, μου λέγανε : «εσένα τι σε νοιάζει; Σώπα!»

Με φιλούσε το πρώτο κορίτσι που ερωτεύτηκα και μου λέγανε: «κοίτα μην πεις τίποτα, σσσσ….σώπα!»

Κόψε τη φωνή σου και μη μιλάς, σώπαινε. Και αυτό βάσταξε μέχρι τα είκοσι μου χρόνια.

Ο λόγος του μεγάλου η σιωπή του μικρού. Έβλεπα αίματα στο πεζοδρόμιο, «Τι σε νοιάζει εσένα;», μου λέγανε, «θα βρεις το μπελά σου, σώπα».

Αργότερα φωνάζανε οι προϊστάμενοι «Μη χώνεις τη μύτη σου παντού, κάνε πως δεν καταλαβαίνεις, σώπα»

Παντρεύτηκα, έκανα παιδιά, η γυναίκα μου ήταν τίμια κι εργατική και ήξερε να σωπαίνει. Είχε μάνα συνετή , που της έλεγε «Σώπα».

Σε χρόνια δίσεκτα οι γονείς, οι γείτονες με συμβουλεύανε : «Μην ανακατεύεσαι, κάνε πως δεν είδες τίποτα. Σώπα» Μπορεί να μην είχαμε με δ’ αύτους γνωριμίες ζηλευτές, με τους γείτονες, μας ένωνε , όμως, το Σώπα.

Σώπα ο ένας, σώπα ο άλλος σώπα οι επάνω, σώπα η κάτω, σώπα όλη η πολυκατοικία και όλο το τετράγωνο. Σώπα οι δρόμοι οι κάθετοι και οι δρόμοι οι παράλληλοι. Κατάπιαμε τη γλώσσα μας. Στόμα έχουμε και μιλιά δεν έχουμε. Φτιάξαμε το σύλλογο του «Σώπα». και μαζευτήκαμε πολλοί μία πολιτεία ολόκληρη, μια δύναμη μεγάλη ,αλλά μουγκή!

Πετύχαμε πολλά, φτάσαμε ψηλά, μας δώσανε παράσημα, τα πάντα κι όλα πολύ. Εύκολα , μόνο με το Σώπα. Μεγάλη τέχνη αυτό το «Σώπα».

Μάθε το στη γυναίκα σου, στο παιδί σου, στην πεθερά σου κι όταν νιώσεις ανάγκη να μιλήσεις ξερίζωσε τη γλώσσα σου και κάν’την να σωπάσει. Κόψ’την σύρριζα. Πέτα την στα σκυλιά. Το μόνο άχρηστο όργανο από τη στιγμή που δεν το μεταχειρίζεσαι σωστά.

Δεν θα έχεις έτσι εφιάλτες , τύψεις κι αμφιβολίες. Δε θα ντρέπεσαι τα παιδιά σου και θα γλιτώσεις από το βραχνά να μιλάς , χωρίς να μιλάς να λες «έχετε δίκιο, είμαι σαν κι εσάς» Αχ! Πόσο θα “θελα να μιλήσω ο κερατάς. Και δεν θα μιλάς , θα γίνεις φαφλατάς , θα σαλιαρίζεις αντί να μιλάς .

Κόψε τη γλώσσα σου, κόψ’ την αμέσως. Δεν έχεις περιθώρια. Γίνε μουγκός. Αφού δε θα μιλήσεις , καλύτερα να το τολμήσεις. Κόψε τη γλώσσα σου.

Για να είσαι τουλάχιστον σωστός στα σχέδια και στα όνειρά μου ανάμεσα σε λυγμούς και σε παροξυσμούς κρατώ τη γλώσσα μου, γιατί νομίζω πως θα’ρθει η στιγμή που δεν θα αντέξω και θα ξεσπάσω και δεν θα φοβηθώ και θα ελπίζω και κάθε στιγμή το λαρύγγι μου θα γεμίζω με ένα φθόγγο , με έναν ψίθυρο , με ένα τραύλισμα , με μια κραυγή που θα μου λέει: ΜΙΛΑ!….

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s